Penka

Het leven van Penka hangt aan een zijden draadje. Soms dwaalt deze Bulgaarse koe al grazend weg uit haar eigen bergweide en eet zij gras net over de grens in het naburige Servië. En dat mag niet. 

Nu is er boven op de berg geen grenspost  – er staat zelfs geen hek –  dus Penka kan helemaal niet weten dat zij grensoverschrijdend aan het grazen is. Maar ja, de grens is nu eenmaal de grens. En hier betreft het niet enkel een landsgrens, hier verlaat je de Europese Unie. Servië ligt daarbuiten.

Nu bestaat er binnen Europa de regel dat je niet zomaar levend vee de Europese Unie mag invoeren. En wanneer Penka weer naar huis loopt in Bulgarije, voert zij zichzelf de EU in. Daar zijn de autoriteiten achter gekomen, en nu zijn de poppen aan het dansen.

Arme Penka. Zij gaat zichzelf te buiten in on-Europese weiden, en haalt zichzelf vervolgens de dood op de hals. Ieder die er ambtshalve mee te maken heeft, vindt het wat overdreven. “Maar ja”, zegt men, “regels zijn nu eenmaal regels”.

Nou ben ik wel iemand die steun heeft aan regels. Want dan weet ik waar ik aan toe ben, en hoef ik niet elke keer opnieuw uit te zoeken hoe het moet en daar dan weer een afspraak over te maken. Regels en rituelen zijn de trapleuningen van mijn leven.

Maar je kunt daarin ook te ver gaan. In de kerk hadden we daar ooit een handje van. Daar grossierden we in regels: Wat er allemaal niet mocht, en alles wat er vooral wel moest. Soms was de menselijkheid daarin ver te zoeken.

In Jezus’ tijd waren er nogal veel regels. Hele belangrijke voor zijn tijdgenoten waren de voorschriften voor de rustdag – de sabbat – dan mocht je niet werken. Die regels gingen ver. Zo mocht je bijvoorbeeld wel een luis vangen op sabbat, maar geen vlo. Een luis kun je namelijk zo pakken en doodknijpen, maar op een vlo moet je jacht maken, en jagen is werken, en werken mag niet.

Jezus ging creatief om met deze regel. Zijn leerlingen plukten op de sabbat korenaren langs de kant van de weg, wreven de korrels in hun handen los en aten die op. Toen waren de rapen gaar: “Zijn leerlingen hebben koren gedorst, dat is werken. Verboden op de sabbat!” Jezus reageerde: “De sabbat is er voor de mens, en niet de mens voor de sabbat.” Een klassiek voorbeeld hoe je met regels kunt omgaan. Menselijk vooral.

Laatste nieuws: Koe Penka is inmiddels gered. Ex-Beatle Paul McCartney heeft zich haar lot aangetrokken, en de Bulgaarse minister van Landbouw heeft de hand over het hart gestreken.

Zo zouden ze van mij vaker met regels mogen omgaan in onze Europese Unie: de hand over het hart strijken. Bij koeien in bergweides, en niet minder bij vluchtelingen aan de grens of op zee.

Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant van 23 juni 2018 (foto Wim Beekman: Niels Westra, Leeuwarder Courant)