In Geen categorie

Geen dominee

Op zaterdagmiddag krijg ik een e-mail van een naburige gemeente. De dominee die zondagmorgen zal preken is ziek geworden. Of ik kan invallen, anders moeten ze de kerkdienst afblazen. Helaas ben ik al bezet en kan hen niet helpen.

Het is de schrik van vele kerkenraden, in het bijzonder van ouderlingen van dienst. Dat de dominee om een of andere reden niet komt opdagen, en dat je dan als kerkenraad zelf aan de bak moet. De betreffende ouderling is vervolgens de pineut.

Ik herinner me uit vroeger dagen een collega die daarop inspeelde. Wanneer hij ergens in den lande uit preken ging, had hij de gewoonte met opzet pas vijf minuten van te voren te arriveren.

In de consistorie trof hij dan enkele wit weggetrokken kerkenraadsleden, die zich al ruim een kwartier in stijgende mate zorgen maakten dat de dominee op wie men rekende niet zou komen. Zij zagen de klok tikken naar het uur van de waarheid: wat nu in ’s hemelsnaam?

Na binnenkomst keek deze collega met priemende blik de kring mannenbroeders rond en sprak ze een voor een aan: “Waarom zo ongerust, broeder? U had zelf toch ook de dienst kunnen leiden …? En u dan …? Of u …?” Hij bedoelde ambtsdragers op te voeden tot zelfstandigheid, maar joeg hen, vrees ik, vooral de stuipen op het lijf.

Het gaat mij die zaterdagmiddag daarom aan het hart dat ik de kerkenraad van de buurgemeente niet helpen kan. Maar ik heb een ander idee. Mijn kerkenraad heeft me ooit gevraagd of ik voor hen een paniekdienst wilde voorbereiden – inmiddels begrijpt u waar het woord ‘paniek’ vandaan komt.

Destijds heb ik een volledig uitgeschreven kerkdienst gemaakt: liederen, gebeden, Bijbellezingen en een uitgewerkte preek. Zelfs een briefje voor de liederen op het bord en voor de organist heb ik toegevoegd. Gewapend met deze paniekdienst kan iedere ouderling van dienst de preekstoel op.

Deze noodkerkdienst heb ik uit mijn computer gevist, en naar de gemeente zonder dominee opgestuurd. Of ze het gebruikt hebben weet ik niet – misschien hebben ze op de valreep een andere voorganger gevonden – maar ik hoop dat ik enige onrust heb kunnen wegnemen.

Er is nog een andere mogelijkheid: in Oudega (SWF) en Gaastmeer leren gemeenteleden om zelf een dienst te leiden. Zij hebben een cursus gevolgd, en zijn er inmiddels in geschoold om met elkaar samen een viering voor te bereiden en die ook daadwerkelijk te houden.

Zij doen dat deze weken met een wekelijkse viering in de veertigdagentijd, en onlangs mocht ik zo’n dienst bijwonen. Ik was ontroerd hoe zorgvuldig en fijngevoelig vier vrouwen deze mooie viering vorm gaven.

Wij zullen gemeenteleden als dezen in de toekomst hard nodig hebben. Hoe we dat kerkelijk vorm geven kunnen, daar moet de kerk nog maar eens op puzzelen. Maar dit is ‘algemeen priesterschap van gelovigen’ zoals dat ooit bedoeld is.

Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant, 6 april 2019. (Foto Wim Beekman: Niels Westra, Leeuwarder Courant)