van Zuidwest Friesland
Kaas
‘Wie zijn kaas snijdt als een schuit, wordt nooit een burgemeestersbruid.’ Uit de koelkast pak ik een stuk kaas waarvan de randen zo ver omhoogsteken, dat ik er met de kaasschaaf geen fatsoenlijke plak meer vanaf kan snijden. En meteen komt het rijmpje boven dat ik onlangs heb geleerd van een vriendin.
Het komt uit lang vervlogen tijden. Immers wie wil er vandaag de dag nog burgemeester worden? Het is inmiddels een hondenbaan waarbij je constant in de wind staat en voor iedereen een kop van jut bent. Voor dat ambt moet je echt een roeping hebben. En welke vrouw wil er nu nog burgemeestersbruid zijn? Als zij een burgemeestersroeping voelt, wil zij zelf burgemeester wezen. Femke Halsema, Carola Schouten, Jannewietske de Vries, Avine Fokkens – de burgervaders van nu zijn vaak burgermoeders.
Toch heb ik wat met dit oude versje. Het ademt dezelfde boodschap als ‘laat niet als dank voor ’t aangenaam verpozen, de eigenaar van ’t bos de schillen en de dozen’. En de aansporing op het tegeltje in de kleinste kamer van het huis: ‘Denk niet bij het laatste vel, een ander redt zich wel’. Deze volkswijsheden ademen in het klein de gedachte dat je rekening houdt met anderen die hier en nu dan wel afwezig zijn, maar ‘daar en straks’ wel aanwezig zijn.
Dat is inclusief denken. In het groot is het de zorg voor bijvoorbeeld ontwikkelingslanden, het klimaat en de generaties die na ons komen. Niet alleen van jezelf uitgaan, van eigen behoeften, eigen belangen en eigen verlangens. Maar ook rekening houden met wat een ander nodig heeft. Het draait niet enkel om ‘mij’, het gaat ook om ‘zij’.
De waardering voor inclusief denken is tijdens mijn leven veranderd. In mijn jeugd en tijdens mijn studie was er volop aandacht voor inclusief denken. Er werden bestsellers over geschreven. Ik liep warm voor het milieu en de vredesbeweging, ik was overtuigd christensocialist en werd bewust lid van de Partij van de Arbeid. Deze toen in maatschappij en kerk breed gedeelde idealen zijn langzaam verflauwd, en bij mijzelf is het heilig vuur er ook van af. Ik ben nog slapend lid van mijn partij, we hebben ons voorgenomen niet meer te vliegen – een soms aangevochten voornemen – maar dat is het dan wel.
In het klein probeer ik nog altijd inclusief te leven. In mijn eigen hoekje zorgvuldig en hulpvaardig met de anderen omgaan. En vriendelijk en mild te zijn. Dat zal de wereld niet veranderen, maar daar wordt mijn eigen omgeving misschien een stukje beter van. Maar soms verlang ik weer naar het oude vuur. Bijvoorbeeld als ik de moedige en bezielde mensen in Minneapolis de straat op zie gaan. Voor een beter land, voor een betere wereld, voor niet enkel hier en nu, maar ook voor ‘daar en straks’.
Wat zo’n stuk kaas allemaal niet naar boven kan brengen.
Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant, 7 februari 2026. (Foto Wim Beekman: Niels Westra, Leeuwarder Courant).
