In Geen categorie

Stefanus

Voorman van Rooms-katholiek Nederland Leo Fijen is bezig met een boekje over martelaren. Of ik een martelaar, met wie ik persoonlijk iets heb, wil kiezen, iets over haar of hem wil schrijven, en een mooi gebed bij deze martelaar wil uitzoeken.

Leo’s vraag brengt me wat in verlegenheid. Waar het om martelaren en heiligen gaat, ben je als protestant zomaar in het nadeel. Ik ben vrijwel zonder martelaren opgegroeid. In Rhenen, zo’n beetje het buurstadje van de plaats waar ik ben opgegroeid, werd in 377 de heilige Cunera met een worgdoek om het leven gebracht door de jaloerse koningin van de Rijn. Een sprekend verhaal, maar het werd mij op de hervormde zondagsschool niet verteld.

Als jongeman raakte ik in Rome aan de Via Appia bij de catacombe van Sint Sebastiaan onder de indruk van Sint Sebastiaan en zijn beeld, waaruit de pijlen staken waarmee hij doorboord was. En vooral van het verhaal dat hij daarna gewoon weer opstond en zijn prediking hervatte, totdat hij alsnog door de soldaten van keizer Diocletianus werd doodgeknuppeld. Op catechisatie is mij zijn geschiedenis nooit onder de aandacht gebracht.

Wel vertelden de juffen en meesters ons op de School met den Bijbel alle Bijbelverhalen. Stefanus heb ik daarom van jongs af aan leren kennen. Hij werd ons niet als  heilige geschetst, maar als een van de eerste zeven diakenen. Aangesteld toen er in Jeruzalem een conflict uitbrak in de gemeente.

De arme Grieksprekende weduwen zouden achtergesteld zijn bij de anderen. Stefanus en de zijnen, ‘mensen vol van Geest en wijsheid’, werden door de apostelen aangesteld voor de armenzorg. Stefanus heeft als diaken en prediker zo veel succes dat hij na valse beschuldigingen gestenigd wordt bij een volksoproer. Zo is Stefanus de eerste martelaar geworden.

Stefanus wordt later meestal afgebeeld met enkele stenen op zijn hoofd en is de beschermheer geworden van stenenleggers, metselaars, timmerlieden en andere ambachtslui. Protestant of niet, de heilige Stefanus kan bij mij niet meer stuk.

De wijsheid van Stefanus zal niet zozeer afkomstig geweest zijn van professoren en filosofen, maar van vakmensen die met beide voeten op de grond de praktijk van alledag kennen. ‘Vol van Geest’ was Stefanus, maar geen lid van de geestelijke stand of de wereldlijke elite. Hij was ‘slechts diaken’ en bekend bij de voedselbank en de kringloopwinkel om de hoek.

Bij Stefanus past het ‘gebed om dienstbaarheid’ uit de rij ‘gebeden voor de kerk’ van Huub Oosterhuis:

Maak mij dienstbaar zonder opdringerigheid,
dat ik anderen helpen mag
zonder hen te vernederen.
Maak mij toegewijd aan de grond,
aan alles wat laag en onaanzienlijk is,
dat ik mag behartigen,
wat niemand behartigt
en leer mij wachten, luisteren en zwijgen.
Maak mij klein en arm genoeg
om zelf geholpen te worden door anderen.
Stuur mij op weg in deze wereld op zoek naar leeftocht, op zoek

Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant, 8 januari 2022. (Foto Wim Beekman: Niels Westra, Leeuwarder Courant).