van Zuidwest Friesland
Geschreeuw of liefde
Graffiti is van alle eeuwen. De muren van de duizend jaar oude Magnuskerk in Anloo, naaste buur van het dorp waar wij oppassen, staan vol Middeleeuwse muurschilderingen en spreuken. Wanneer ik zondag de kerkbank in schuif, heb ik genoeg te zien hier.
Vooral de Latijnse spreuk op de muur rechts van de preekstoel trekt mijn aandacht: NON CLAMOR SED AMOR SONAT IN AURE DEI – Niet het geschreeuw maar de liefde weerklinkt in het oor van God. Boodschap uit oude tijden, woorden voor nu.
Wij leven in ‘veel geschreeuw en weinig wol’. Daar doen we allemaal aan mee. Politici en presidenten gaan ons hierin voor. Er wordt wat afgeschreeuwd op X, het voormalige Twitter, en op andere sociale media.
Populistische redenaars bespelen in schreeuwerige taal het volk; een wereldleider noemt sommigen ‘vreselijk goed’ en anderen ‘ontzettend slecht’. Volgende week is dat weer anders. En overal luid roepende demonstranten.
Wij zijn een wereld van schreeuwers geworden. De verschillende kanten die aan de waarheid zitten sneuvelen als eerste in het geschreeuw. En wie denkt in termen van ‘enerzijds – anderzijds’, wordt overstemd. Genuanceerd zijn is moeilijker dan kiezen voor zwart of voor wit.
Uit de graffiti van de Magnuskerk begrijp ik dat dit van alle tijden is. Ook in de Middeleeuwen hadden mensen hier bedenkingen bij. Daarom schreven zij met koeienletters op de kerkmuur: ‘Niet het geschreeuw maar de liefde weerklinkt in het oor van God’. Zodat iedere kerkgangers hier elke zondag even bij stil kon staan.
Het lijkt een preek van de apostel Paulus: ‘Al sprak ik de talen van alle mensen en die van de engelen – had ik de liefde niet, ik zou niet meer zijn dan een dreunende gong of een schallende cimbaal.’ Zonder liefde zijn onze woorden ketelmuziek.
‘Non clamor’ heeft nog een betekenis. Clamor betekent ook klagen. Soms ook wee-klagen, klagen in tijden van verdriet. Deze oude graffiti heeft niet alleen een boodschap voor de boze buitenwereld, ook voor de ziel binnen. Dieper dan de wat makkelijke vrome spreuk uit mijn jeugd ‘Niet klagen maar dragen’.
Er mag best wel geklaagd worden. Zeker in de kerk, en zeker over de dingen die Godgeklaagd zijn. In de Bijbel wordt hartgrondig geklaagd. In een Bijbels sterfhuis huilen professionele ‘klaagvrouwen’; en veel Psalmen zijn louter klaagpsalmen; er is zelfs een heel Bijbelboek met alleen maar klaagliederen: ‘De klaagliederen van Jeremia.’
Maar je kunt ook in het klagen blijven hangen. Dan raak je, behalve wie of wat je verloor, ook jezelf nog kwijt. Tot schade van het leven dat je nog wacht. Dat leer ik uit het ‘gebed bij verlies’ van Huub Oosterhuis:
Dat wij ons verdriet niet wegpraten, niet ontvluchten,
maar het ook niet koesteren, zó
dat het ons verstikt en eenzaam maakt.
God geve dat wij ons opnieuw
durven toevertrouwen aan dit leven.’
De liefde overwint de klacht wisten ze in de Middeleeuwen.
Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant, 19 juli 2025. (Foto Wim Beekman: Niels Westra, Leeuwarder Courant).
