De column van Wim Beekman

Rio

Op het strand van Rio applaudisseren de mensen voor de zon wanneer zij ondergaat. In deze Braziliaanse wereldstad komt de zon tot leven, Rio leeft van de zon. Het centrum van Rio heeft de beroemdste stranden van de wereld: Ipanema, en Copacabana. Daar laten de mensen zich van hun mooiste kant zien. Jonge en rijke mensen met aantrekkelijke, fitte en bijna perfecte lichamen komen daar samen en tonen zich aan elkaar. Onder de zon van Rio is het leven op z’n mooist.

Verder weg van de schitterende stranden kruipt de stad tegen de bergen op die rondom het centrum van de stad liggen. Daar wonen miljoenen mensen in de sloppenwijken van de stad, de favela’s. Daar is het leven minder zonnig. Daar heerst armoede en vechten de mensen om te overleven. Soms letterlijk, want in de sloppenwijken zijn de drugskartels heer en meester, en vliegen de kogels hen geregeld om de oren. Het maakt de favela’s tot een gevaarlijke plek om te wonen. Maar wat moet je als je geen geld hebt voor een dure woning elders.

De afgelopen weken kijk ik naar de driedelige televisieserie Onze vrouw in Rio. Daarin laat documentairemaakster Nina Jurna mij de stad zien, en allerlei kleurrijke inwoners. Mijn aandacht blijft hangen bij één van hen, een van oorsprong inheemse Braziliaan in een prachtig gewaad, dat zo voor de jas van Jozef kan doorgaan. Hij is gay en vertelt over zijn coming-out:

“Mijn moeder had er geen moeite mee, maar mijn vader heeft me onmiddellijk het huis uit gezet. Ik ben toen bij vrienden gaan wonen, en elke dag, wanneer ik naar mijn werk liep, kwam ik langs ons huis en zag hem uit het raam kijken. Hij vond het verschrikkelijk dat ik homo ben, en kon daar niet mee leven. Maar ondertussen ging het leven door. Elke dag kwam gewoon dáár (hij wijst naar links) de zon op, en ging hij ’s avonds dáár (hij wijst naar rechts) weer onder. Na verloop van tijd kwam hij op een goede dag naar beneden, omarmde me en zei: ‘Jongen, ik heb het niet goed gedaan. Ik mis je, kom alsjeblieft weer bij ons wonen.’ Mijn vader heeft daarna zijn leven veranderd, is rechten gaan studeren, en is nu mensenrechtenadvocaat.”

Onze vrouw in Rio gaat over mensen die in moeilijke omstandigheden leven, en die toch door blijven gaan. Gewoon omdat elke dag dáár de zon opgaat, en dáár weer onder. En omdat zij houden van hun stad en hun mensen. Wanneer ik nadenk over de plaats waar ik leef, en over de mensen om mij heen, zie ik hetzelfde. Mensen die genieten van hun leven, of die het, soms zomaar ineens, moeilijk hebben gekregen. Of mensen die én genieten van de mooie dingen, én die het zwaar hebben. Voor hen allen gaat iedere dag opnieuw dáár de zon op, en dáár weer onder. Sinds jaar en dag bid ik iedere morgen hetzelfde ochtendgebed. Het is een oud, Joods gebed. Het maakt mij blij in goede tijden, en het draagt me in moeilijke tijden:

“Gezegend zij Gij, Koning der wereld, die het licht geeft van de nieuwe dag, die het brood uit de aarde doet voortkomen. Amen”

Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant, 26 september 2026. (Foto Wim Beekman: Niels Westra, Leeuwarder Courant).