door Ulfert de Jong
Op 4 mei 2026 worden er niet alleen ‘s avonds bij de Dodenherdenking bloemen gelegd op de Algemene Begraafplaats in Koudum. Eerder al, in de middag, zullen leden van de Stichting Histoarysk Koudum bloemen leggen bij twee graven van personen die in de oorlog zijn omgekomen door Duits vuur. Zij waren geen soldaat noch verzetsstrijder, maar bevonden zich op het verkeerde tijdstip op de verkeerde plaats. Histoarysk Koudum is bezig om te bevorderen dat deze graven zullen worden bestempeld als funerair erfgoed.
Funerair erfgoed wil zeggen dat het gaat om graven van mensen die veel hebben betekend voor de maatschappij, oorlogsgraven behoren daar ook bij. Funerair erfgoed behoort door de overheid, in dit geval de gemeente Súdwest-Fryslân, te worden onderhouden.
Lieuwe de Boer
Ondanks het feit dat het graf van Lieuwe de Boer officieel deze status nog niet heeft gekregen is het graf al wel, in overleg met de familie en Histoarysk Koudum door de gemeente opgeknapt. Lieuwe de Boer was automonteur bij garage Kemker, maar werd later buschauffeur. In het Histoarysk Album fan Koudum schrijft Jelle de Jong:
Lieuwe de Boer wie de earste Koudumer dy’t yn ’e oarloch deasketten waard troch de Dútskers. Dat barde op 12 maaie 1940. Hy wie in soan fan Harmen en Woltsje de Boer-Terpstra. Lieuwe de Boer waard 26 jier en wie bussjauffeur by de Fa. Van der Zee en Groenhof, Aldemardem /Snits. Syn bus wie foardere troch it regear, om soldaten nei festing Hollân te ferfieren, doe’t it mis gie. By Kornwederzand is er troch in ferdwaalde Dútske kugel om it libben kommen. It wie wol in tragysk gefal. Lieuwe wie ferloofd mei Geeske Strampel út Rûgehuzen, hja soene op 19 juni trouwe. Op 18 maaie is er beïerdige op’e Nieuwe Begraafplaats yn Koudum. Lieuwe wie û.o. lytse tromslager by fanfare Looft Den Heer.
Jelle de Jong legt al heel lang elk jaar een bloemetje op dit graf.
Jan Kooij
Bijna op het eind van de oorlog, namelijk op 26 december 1944, is er nog een geboren Koudumer op de Oosterdijk in Sneek door een Duitse kogel om het leven gekomen. Dit betreft Jan Kooij. Zijn moeder was Grietje Jeltje Schut en zij werd geboren op de boerderij waar nu Pitch en Putt is gevestigd. Zijn vader was Johannes Kooij en die was leraar aan de ULO. Johannes Kooij is op jonge leeftijd overleden; hij is maar 33 jaar oud geworden.
Jan en zijn moeder verhuisden daarna naar Sneek. Omdat hij tegen enkele Sneker meisjes stekelige opmerkingen maakte, omdat zij gearmd op straat liepen met een Duitse soldaat, is hij later uit wraak op de Oosterdijk door diezelfde Duitser neergeschoten, met fatale gevolgen.
Jan Kooij is bijgezet in het graf van zijn vader. Later is zijn moeder hier ook begraven. Dit graf bevindt zich aan de zuidzijde van de PKN-kerk in Koudum. Op 4 mei 1946 is zijn dood herdacht en werd er namens het dorp door de Oranjevereniging een krans op dit graf gelegd.
Beide verhalen zijn uitgebreid te lezen op de website van Histoarysk Koudum. Het verhaal van Jan Kooij staat hier; het verhaal van Lieuwe de Boer staat hier.