In Geen categorie

Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant van 10 februari 2018

Verzwegen zeeheld

Vlissingen heeft Michiel de Ruyter, Vlieland eert Cornelis Tromp, Franeker is trots op Tjerk Hiddes, en ook mijn dorp heeft nu een eigen zeeheld: Jacob Benckes.

“Wie?”, vraagt u, want vermoedelijk heeft u nooit van hem gehoord. Welnu, mijn dorpsgenoot Jan de Vries schreef een boek over hem: ‘Verzwegen zeeheld’. Ruim een week geleden is het gepresenteerd in het Fries Scheepvaartmuseum te Sneek, dat een mooie expositie aan hem heeft gewijd.

Benckes was onderbevelhebber in de vloot van Tromp. Als commandeur heeft hij ooit New York voor Nederland heroverd. Maar later hebben politici dit ‘Nieuw Nederland’ weer uitgeruild met de Engelsen. Bijna had Trump nu dus Nederlands gesproken, was ons dorp een stad geweest en had u deze dagen op een twaalfstedentocht gehoopt.

Zo gaat het altijd, degenen op de tweede rang verrichten het echte werk, doen vervolgens weer een stapje terug, en raken later in de vergetelheid. Zo is onze dorpsgenoot Jacob Benckes een verzwegen zeeheld geworden.

Liefst zouden wij heden ten dage al onze zeehelden vergeten. Hun blazoen blijkt besmeurd met kleine of grote vlekken. Kolonialisme en slavenhandel doven de gouden glans van ons verleden.

Jacob Benckes blijkt ooit slaven te hebben geroofd van de Fransen, of misschien wel van de Spanjaarden – ze vochten in die tijd allemaal om de mensen en het geld, niets nieuws onder de zon – en die te hebben doorverkocht. Zou nu de Jacob Benckesstraat, die wij in ons dorp hebben, binnenkort moeten verdwijnen?

Als dominee denk ik na over Bijbelverhalen die vol staan met bevlekte blazoenen.

Mozes, de man Gods, vermoordt uit drift een Egyptenaar en smijt in de woestijn de stenen tafelen met Gods geboden stuk op de rotsen. David, koning naar Gods hart, laat de echtgenoot van zijn oogverblinde buurvrouw vermoorden, zodat hij haar als vrouw kan nemen. En wanneer ik alle mensen met fouten in de Bijbelverhalen zou beschrijven, had ik aan deze hele krantenpagina niet voldoende.

Moeten we daarom vele Bijbelverhalen maar verzwijgen? Niet nodig. De Bijbel vertelt alle dingen van de geloofshelden in alle eerlijkheid. Met alle fouten, met alle gevolgen: Mozes zelf mag het beloofde land niet meer in, en David heeft te veel bloed aan zijn handen om Gods tempel te bouwen. Maar zij blijven mensen van Gods hart.

Wat ooit fout was, hoeven wij niet te verzwijgen, niet te vergeten, en niet te verketteren. Wel te benoemen, want we kunnen ervan leren. Zoals Jan de Vries zei bij de presentatie van de ‘Verzwegen zeeheld’: “Wij leren vanwaar we komen, en waarheen we niet terug willen.”

Vroeger en nu, wij zijn maar mensen. Wij doen goed, en wij doen kwaad. Wij zijn niet of goed, of slecht; wij zijn beide. Goed en kwaad bestaan niet los van elkaar. En de lieve Heer is eerlijk over ons doen en laten; er blijft altijd een plekje voor ons in zijn hart.