In Geen categorie

De wekelijkse column van Wim Beekman, gepubliceerd in de Leeuwarder Courant van 18 november 2017

Alziend en alwetend

Opvallend hoeveel mensen moeite hebben met de God van hun jeugd. Die alles wist en ieder zag. Vergat je eens een keer het avondgebedje; zat je niet op te letten tijdens het Bijbellezen aan tafel; kende je het wekelijkse psalmversje niet uit het hoofd: God wist het.

Een halve vloek die je in een onbewaakt ogenblik ontsnapte; de keer dat je verwacht werd in de kerk te zitten en stiekem was gaan zwemmen; en de heimelijke zonden die je niemand durfde te vertellen: Hij zag het.

Gelovigen van tegenwoordig hebben de alwetendheid en de alziendheid van de lieve Heer achter zich gelaten. “Hoe het precies zit weten wij ook niet, maar we laten ons onszelf geen angst meer aanjagen door de oude leer van de kerk.”

Opvallend hoe weinig mensen moeite hebben met het digitale tijdperk vandaag aan de dag, waarin velen veel van ons weten. Dankzij onze mobiele telefoon is exact uit te zoeken waar wij ons ieder ogenblik bevinden. Google weet precies in welke producten ik geïnteresseerd – zo niet aan verslaafd – ben, en Facebook kent ons gezin, familie en vriendenkring van binnen en van buiten.

Het gaat veel verder: omdat ik al mijn bankzaken op internet regel, weet de bank en de belastingdienst, en Joost weet wie nog meer, precies waar ik mijn geld aan verdien en aan uitgeef. Mijn televisie en computers zijn verbonden met ‘The Cloud’, een wolk aan informatie, dus ergens daarboven weten ze precies waar ik naar kijk, wat ik lees en waar ik allemaal van houd.

Op de middelbare school las ik George Orwells ‘1984’ voor mijn boekenlijst’ – toen al indrukwekkend. Inmiddels besef ik dat de Big Brother uit dit boek maar een fractie van de hoofpersonen wist in vergelijking met wat ze nu van mij weten. Ach ja, sus ik de onrust die ik hierover soms ineens voel opkomen, zolang ik niets te verbergen heb, hoef ik ook niets te vrezen. Maar dat is maar ten dele waar natuurlijk.

Wie tot voor een paar jaar had voorspeld dat in Amerika, het Jeruzalem van de Westerse beschaving, een leider als Trump aan het roer zou komen, zou ons voor gek verklaard hebben. En waarom zou hier niet kunnen wat daar ook mogelijk is gebleken: een nieuw soort leider die op nieuwe wijze gebruik maakt van nieuwe media. En de democratie verandert in een strijdperk.

Aan onze nieuwe tijd zijn nieuwe risico’s verbonden. Overheden en bedrijven kunnen in snel tempo alziend en alwetend worden. Soms twijfel ik of we met de goden van deze tijd wel zoveel beter af zijn dan met de God van onze jeugd.

Wat ik zoek is nieuw vertrouwen. Misschien wel het oud vertrouwen in de God van vroeger: als een goede vriend, ‘iemand die alles van je weet en toch van je houdt’. Zo kan alwetend en alziend dus ook zijn.